2018-ci ildən başlayaraq hər il olduğu kimi bu il də bu ənənəyə sadiq qalaraq yeni il öncəsi əmək haqqından hansı tutulmaların olması barədə yazını təqdim edirik.

2021-ci ildən bütün ölkə ərazisində tətbiq edilən icbari tibbi sığorta ilə əlaqədar qeyri-neft və qeyri-dövlət sahələrindəki 8 min manatadək əmək haqqısı olanlar üzrə 50%-lik güzəşt ləğv ediləcək.

Beləliklə 2022-ci ildən əmək haqqından tutulmaların aşağıdakı kimi olacağı gözlənilir:

- gəlir vergisi

- məcburi dövlət sosial sığorta haqqı

- işsizlikdən sığorta haqqı

- icbari tibbi sığorta haqqı

İcbari tibbi sığorta  üzrə sığorta haqqı məbləğləri aşağıdakı kimi hesablanacaq:

- Dövlət sektoru və neft-qaz sahəsində əmək müqaviləsi əsasında çalışan şəxslərin əmək haqqının 8000 manatdan yuxarı hissənin 0.5%-i, 8000 manatadək isə 2%-i məbləğində

- özəl sektorda çalışanlar, mülki-hüquqi müqavilə əsasında çalışanların əmək haqqından 8000 manatadək hissənin 2%-i, (2021-ci ildə 1% idi), 8000 manatdan yuxarı hissənin 0.5%-i məbləğində

Beləliklə hesablanma formasını təqdim edirik.

1) Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyicilərində işləyən fiziki şəxslər

1.1) əmək haqqı 250 AZN olanlar üçün nümunə

a) gəlir vergisi - tutulmur (8000 AZN-dək)

b) sosial sığorta haqqı - 250 AZN əmək haqqının 200 AZN hissəsinə görə 3%-i, yəni 6 AZN,

200 AZN-dən yuxarı hissə üçün isə 50 AZN-in 10%-i, yəni 5 AZN, ümumilikdə 6+5=11 AZN

c) işsizlikdən sığorta haqqı - 250 AZN-in 0.5%-i = 1.25 AZN

d) icbari tibbi sığorta haqqı - 2% = 5 AZN

250-(0+11+1.25+5)=250-17.25=232.75

Netto məbləğ 232.75 AZN olacaq

1.2) əmək haqqı 8000 AZN-dən çox olanlar üçün nümunə

8100 AZN əmək haqqı üzrə

a) gəlir vergisi - 8000 AZN-dən yuxarı məbləğin 14%-i

8100-8000=100 AZN

100 AZN-in 14%-i = 14 AZN

b) sosial sığorta haqqı - 8100 AZN-200 AZN=7900 AZN

200 AZN-ə görə 6 AZN (200 AZN-in 3%-i)

7900 AZN-ə görə 790 AZN (7900 AZN-in 10%-i)

c) işsizlikdən sığorta haqqı - 8100 AZN-in 0.5%-i = 40.5 AZN

d) icbari tibbi sığorta haqqı - 8000 manata görə 2%, yuxarı olan 100 manata görə 0.5%=160+0.5=160.5

8100-(14+790+6+40.5+160.5)=8100-1011=7089 AZN

Netto məbləğ 7089 AZN olacaq.

2) Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olan və dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyicilərində işləyən fiziki şəxslər

2.1) əmək haqqı 250 AZN olanlar üçün nümunə

a) gəlir vergisi - 250 AZN-in 200 AZN-dən artıq hissəsi üzrə 14%

250-200=50

50-in 14%-i=7 AZN

b) sosial sığorta haqqı - 250 AZN-in 3%-i = 7.5 AZN

c) işsizlikdən sığorta haqqı - 250 AZN-in 0.5%-i = 1.25 AZN

d) icbari tibbi sığorta haqqı - 250 AZN-in 2%-i = 5 AZN

250 AZN-(7+7.5+1.25+5)=250-20.75=229.25

Netto məbləğ 229.25 AZN olacaq

2.3) əmək haqqı 2500 AZN-dən çox olanlar üçün nümunə

8100 AZN əmək haqqı üzrə

a) gəlir vergisi - 8100 AZN-2500 AZN=5600 AZN

2500 AZN-ə görə həmin məbləğin 14%-i = 350 AZN

5600 AZN-in 25%-i = 1400 AZN

b) sosial sığorta haqqı - 8100 AZN-in 3%-i=243 AZN

c) işsizlikdən sığorta haqqı - 8100 AZN-in 0.5%-i = 40.5 AZN

d) icbari tibbi sığorta haqqı - 8000 AZN-in 2%-i və 100 AZN-in 0.5%-i = 160.5 AZN

8100-(350+1400+243+40.5+160.5)=8100-2194=5906 manat

Netto məbləğ 5906 AZN olacaq

Əlavə olaraq 2022-ci il üçün minimum aylıq əmək haqqının 300 AZN olması barədə düzəlişlər ediləcəyi halda hesablamanı təqdim edirik.

1.3) Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyicilərində işləyən fiziki şəxslər

Əmək haqqı 300 AZN olanlar üçün nümunə

a) gəlir vergisi - tutulmur (8000 AZN-dək)

b) sosial sığorta haqqı - 300 AZN əmək haqqının 200 AZN hissəsinə görə 3%-i, yəni 6 AZN,

300 AZN-dən yuxarı hissə üçün isə 100 AZN-in 10%-i, yəni 10 AZN, ümumilikdə 6+10=16 AZN

c) işsizlikdən sığorta haqqı - 300 AZN-in 0.5%-i = 1.5 AZN

d) icbari tibbi sığorta haqqı - 2% = 6 AZN

250-(0+16+1.5+6)=300-23.5=276.5

Netto məbləğ 276.5 AZN olacaq

2.3) Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olan və dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyicilərində işləyən fiziki şəxslər

Əmək haqqı 300 AZN olanlar üçün nümunə

a) gəlir vergisi - 300 AZN-in 200 AZN-dən artıq hissəsi üzrə 14%

300-200=100

100-ün 14%-i=14 AZN

b) sosial sığorta haqqı - 300 AZN-in 3%-i = 9 AZN

c) işsizlikdən sığorta haqqı - 300 AZN-in 0.5%-i = 1.5 AZN

d) icbari tibbi sığorta haqqı - 300 AZN-in 2%-i = 6 AZN

300 AZN-(14+9+1.5+6)=300-30.5=269.5

Netto məbləğ 269.5 AZN olacaq

İŞƏGÖTÜRƏNIN 2022-CI IL ÜÇÜN IŞÇIYƏ GÖRƏ ÖHDƏLIKLƏRI

Bu yazımızda 2022-ci il üzrə əməyin ödənişi fondundan işəgötürənin ödəməli olduğu tutulmalar barədə məlumat verəcəyik. Onu da qeyd edək ki, mövcud qanunvericilik 2021-ci ilə münasibətdə əmək haqqı fondundan tutulmalarda xüsusi bir hal kimi tibbi sığortadakı 50%-lik güzəşti aradan qaldırdığını deməyə əsas verir.

Beləliklə 2022-ci ildən əməyin ödənişi fondundan tutulmalar aşağıdakı kimi olacaq.

- məcburi dövlət sosial sığorta haqqı

- işsizlikdən sığorta haqqı

- icbari tibbi sığorta haqqı

İcbari tibbi sığorta  üzrə sığorta haqqı məbləğləri aşağıdakı kimi hesablanacaq:

- Dövlət sektoru və neft-qaz sahəsində əmək müqaviləsi əsasında çalışan şəxslər üzrə əməyin ödənişi fondundan işçinin əmək haqqının 8000 manatdan yuxarı hissənin 0.5%-i, 8000 manatadək isə 2%-i məbləğində

- özəl sektorda çalışanların əmək haqqı üzrə əməyin ödənişi fondundan 8000 manatadək hissənin 2%-i, (2021-ci ildə 1%), 8000 manatdan yuxarı hissənin 0.5%-i məbləğində

Göstərilənləri nəzərə alaraq 2022-ci il üzrə işçinin əmək haqqına müvafiq qaydada işəgötürən tərəfindən əməyin ödənişi fondundan tutulmaların hesablanması qaydasını diqqətinizə çatdırırıq.

1) Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyicilərində işləyən fiziki şəxslər

1.1) əmək haqqı minimum aylıq əmək haqqına bərabər - 250 AZN olanlar üçün nümunə

a) sosial sığorta haqqı - 250 AZN əmək haqqının 200 AZN hissəsinə görə 22%-i, yəni 44 AZN,

200 AZN-dən yuxarı hissə üçün isə 50 AZN-in 15%-i, yəni 7.5 AZN, ümumilikdə 44+7.5=51.5 AZN

b) işsizlikdən sığorta haqqı - 250 AZN-in 0.5%-i = 1.25 AZN

d) icbari tibbi sığorta haqqı - 250 AZN-in 2%-i = 5 AZN

44+7.5+1.25+5=57.75 AZN

İşəgötürənin 250 AZN əmək haqqı alan şəxsə görə əməyin ödənilməsi fondundan tutulan məbləğ 57.75 AZN (2021-ci ildə 55,25 AZN) olacaq

1.2) əmək haqqı 8000 AZN-dən çox olanlar üçün nümunə

8100 AZN əmək haqqı üzrə

a) sosial sığorta haqqı - 8100 AZN-200 AZN=7900 AZN

200 AZN-ə görə 44 AZN (200 manatın 22%-i)

7900 AZN-ə görə 15%, yəni 1185 AZN

b) işsizlikdən sığorta haqqı - 8100 AZN-in 0.5%-i = 40.5 AZN

c) icbari tibbi sığorta haqqı - 8000 manata görə 2%, yuxarı hissə kimi 100 manata görə 0.5% = 160+0.5=160.5

44+1185+40.5+160.5=1430 AZN

İşəgötürənin 8100 AZN əmək haqqı alan şəxsə görə əməyin ödənişi fondundan tutulacaq məbləğ 1430 AZN (2021-ci ildə 1350 AZN) olacaq.

2) Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olan və dövlət sektoruna aid edilən vergi ödəyicilərində işləyən fiziki şəxslər

2.1) əmək haqqı 250 AZN olanlar üçün nümunə

a) sosial sığorta haqqı - 250 AZN-in 22%-i = 55 AZN

b) işsizlikdən sığorta haqqı - 250 AZN-in 0.5%-i = 1.25 AZN

c) icbari tibbi sığorta haqqı - 250 AZN-in 2%-i = 5 AZN

55+6.25= 61.25 AZN

İşəgötürənin işçinin əmək haqqına görə əməyin ödənişi fondundan tutulan məbləğ 61.25 AZN olacaq

2.2) əmək haqqı 2500 AZN-dən çox olanlar üçün nümunə

8100 AZN əmək haqqı üzrə

a) sosial sığorta haqqı - 8100 AZN-in 22%-i=1782 AZN

b) işsizlikdən sığorta haqqı - 8100 AZN-in 0.5%-i = 40.5 AZN

c) icbari tibbi sığorta haqqı - 8000 AZN-in 2%-i və yuxarı olan 100 manat hissənin 0.5%-i = 160 + 0.5= 160.5 AZN

1782+40.5+160.5=1983 manat

İşəgötürən işçinin 8100 manat əmək haqqı üzrə əməyin ödənişi fondundan 1983 AZN ödəməli olacaq.

Həmçinin minimum əmək haqqının 300 AZN müəyyən ediləcəyi təqdirdə 2 sektor üzrə hesablamaların da aşağıdakı kimi müəyyən ediləcəyi istisna edilmir:

Özəl sektor

1.3) 300 AZN üzrə

a) sosial sığorta haqqı - 300 AZN əmək haqqının 200 AZN hissəsinə görə 22%-i, yəni 44 AZN,

200 AZN-dən yuxarı hissə üçün isə 100 AZN-in 15%-i, yəni 15 AZN, ümumilikdə 44+15=59 AZN

b) işsizlikdən sığorta haqqı - 300 AZN-in 0.5%-i = 1.5 AZN

d) icbari tibbi sığorta haqqı - 300 AZN-in 2%-i = 6 AZN

44+15+1.5+6=66.5 AZN

Dövlət sektoru

2.1) əmək haqqı 300 AZN olanlar üçün nümunə

a) sosial sığorta haqqı - 300 AZN-in 22%-i = 66 AZN

b) işsizlikdən sığorta haqqı - 300 AZN-in 0.5%-i = 1.5 AZN

c) icbari tibbi sığorta haqqı - 300 AZN-in 2%-i = 6 AZN

66+1.5+6= 73.5 AZN

Müəllif: Şəhriyar Həbilov

Ədəbiyyat:

Vergi Məcəlləsi

"Sosial sığorta haqqında" Qanun

"Tibbi Sığorta haqqında" Qanun

"İşsizlikdən sığorta haqqında" Qanun

Qeyd: Bu normativ sənədlərə heç bir düzəliş olmadıqda mövcud hesablama olacaqdır.